ukryj
pokaż

Rejestracja do przychodni:

77 441 6004 - 05

77 441 6007 - 08

Rejestracja: Tomograf / Rezonans:

77 441 6154

e-mail: Mammografia przesiewowa

Home

Zakład radioterapii - Pytania i odpowiedzi

W służbie pacjentom od 1968 roku

 

Lista odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania przez pacjentów i ich rodziny. Mamy nadzieję, że znajdą tutaj Państwo odpowiedzi na najbardziej nurtujące pytania. W razie jakichkolwiek innych pytań proszę kontaktować się z lekarzem radioterapeutą.

PytaniaZRT

17. Po co wykonywane są tatuaże?

Tatuaże są stałymi punktami na ciele pacjenta które umożliwiają powtarzalne i dokładne układanie chorego na stole terapeutycznym. W trakcie krótszych cyklów napromieniań (np. 5 frakcji) możliwe jest korzystanie z oznaczeń tymczasowych/zmywalnych, natomiast w dłuższych cyklach konieczne jest użycie oznaczeń trwałych.

 

16. Dlaczego muszę oddawać krew do badania co tydzień?

W trakcie napromieniań przejściowo dochodzi do zmniejszenia parametrów morfologii krwi, głównie w układzie białokrwinkowym. Konieczna jest cotygodniowa kontrola morfologii krwi, aby w odpowiednim momencie włączyć leki lub zrobić przerwę w radioterapii.

 

15. Będę leczony ambulatoryjnie, ale obawiam się że nikt nie będzie kontrolował leczenia. Czy dojeżdżający pacjenci mają kontakt z lekarzem w trakcie napromieniań?

Pacjenci dojeżdżający na napromienianie z domu mają zwykle jedną wizytę kontrolną w tygodniu u lekarza prowadzącego, w razie potrzeby wizyty są częstsze. Na tej wizycie lekarz ocenia odczyn po leczeniu oraz zdolność do kontynuowania leczenia.  Dla oceny zdolności do kontynuowania RT zwykle potrzebny jest aktualny wynik morfologii krwi. W sytuacji pogorszenia stanu zdrowia należy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza prowadzącego.

 

14. Będę leczony ambulatoryjnie, czy mogę prowadzić samochód?

Oczywiście. Jeżeli stan ogólny pacjenta na to pozwala, nie ma żadnych przeszkód, żeby po leczeniu promieniami prowadzić samochód. Radioterapia nie upośledza refleksu i nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów.

 

13. Czy będę promieniował? Czy mogę przebywać z dziećmi?

Chorzy poddani teleradioterapii i brachyterapii w tutejszym ośrodku nie promieniują po wyjściu z pomieszczenia terapeutycznego, dlatego nie stanowią żadnego zagrożenia dla otaczających je osób, w tym dzieci.

 

12. Jak dbać o siebie w trakcie RT?

Mimo że radioterapia jest leczeniem miejscowym, wpływa ona na ogólne samopoczucie. Pacjent w trakcie leczenia promieniami może czuć się zmęczony, może występować niewielki wzrost temperatury ciała oraz w niewielkim stopniu upośledzona zostaje odporność organizmu na infekcje. Dlatego należy prowadzić oszczędzający tryb życia, unikać nadmiernego wysiłku fizycznego, unikać zatłoczonych miejsc. Ponadto bardzo ważne jest właściwe odżywianie. W trakcie leczenia zwiększa się zapotrzebowanie kaloryczne organizmu, a przede wszystkim zapotrzebowanie na białko. Dieta powinna być bogatobiałkowa, wysokoenergetyczna, a zarazem bogata w witaminy i składniki mineralne. Istotne jest, aby spożywać pokarmy dobrej jakości, możliwie nieprzetworzone, bo takie zapewniają dobrą przyswajalność substancji odżywczych.

 

11. Jak dbać o skórę w trakcie napromieniań?

W miejscach wprowadzania wiązki promieniowania do ciała pacjenta skóra reaguje odczynem. W zależności od lokalizacji i dawki promieniowania odczyn ten może przybierać różna formę - od delikatnego zaczerwienienia do złuszczania się naskórka. Aby chronić skórę przed uszkadzającym działaniem należy stosować się do poniższych zaleceń. Podczas mycia skóry okol. napromienianej należy używać letniej wody, można stosować szare mydło. Myć należy delikatnie, nie szorować. Nie należy wycierać skóry ręcznikiem, jedynie delikatnie osuszać przez przykładanie chłonących wodę materiałów. Gdy pojawi się rumień skóry, albo uczucie pieczenia lub ściągania należy natłuszczać skórę kilka razy dziennie. Do natłuszczania nie używać oliwek kosmetycznych dla niemowląt, gdyż one często nasilają reakcję, zamiast wygaszać ją. Z doświadczenia wiemy, że zwykły olej roślinny jest wystarczająco dobry do tego celu, nie alergizuje. Można stosować olej lniany bądź olejek arganowy. W aptekach są dostępne również preparaty ochronne do skóry napromienianej, można je stosować przemiennie z olejami. Przy silniejszych reakcjach zalecamy stosowanie maści z alantoiną. Ponadto należy skórę wietrzyć, nosić luźne, oddychające, nieobcierające ubrania. Pacjentki napromieniane na pierś powinny unikać zakładania stanika. W razie jakichkolwiek wątpliwości należy kontaktować się z lekarzem prowadzącym, który doradzi najlepszą ochronę skóry lub przepisze odpowiedni preparat recepturowy do wykonania w aptece.

 

10. Czy mogę się myć/golić się w trakcie radioterapii ?

Radioterapia jest działaniem głównie miejscowym, wszelkie ograniczenia w zakresie mycia / golenia się dotyczą tylko obszarów napromienianych. Pacjenci napromieniani na okolice twarzy/szyi nie mogą w trakcie radioterapii golić się. Nie należy myć napromienianej skóry kosmetykami. Dopuszczalne jest użycie letniej wody z szarym mydłem i delikatne przemywanie skóry, nie można jej szorować, ani korzystać z gorącej wody. Skóra po RT jest bardziej wrażliwa od zwykłej skóry, dlatego podrażnienie spowodowane niewłaściwą toaletą skumuluje się z uszkodzeniami spowodowanymi przez promienie i może uniemożliwić kontynuowanie leczenia, zmniejszając szanse na wyleczenie.

 

9. Czy "zejdzie mi skóra"?

Odczyny ze strony skóry są jednymi z najczęstszych w radioterapii, z różnym nasileniem dotyczą prawie wszystkich pacjentów poddawanych leczeniu. Mogą one przyjmować postać delikatnych przebarwień skóry bez żadnych dodatkowych dolegliwości (tak dzieje się najczęściej np. w raku płuca), przyjmować charakter podrażnionej i przebarwionej skóry okolic szpary pośladkowej jak dzieje się czasami w przypadku raka prostaty, bądź też prowadzić do wystąpienia obrzęków z silnym rumieniem i bólem o charakterze pieczenia (najczęściej w przypadku leczenia nowotworów laryngologicznych). Odczyny opisane powyżej mają charakter PRZEJŚCIOWY i wygajają się samoistnie po zakończeniu radioterapii. Niektóre zmiany w obrębie skóry (np. zbrązowienie albo "usztywnienie"/zbliznowacenie) mogą mieć charakter trwały. Więcej informacji na temat możliwych odczynów i metod ochrony skóry w danej chorobie udzieli lekarz prowadzący.

 

8. Czy będę mieć nudności?

Radioterapia jest działaniem głównie miejscowym, ryzyko nudności dotyczy pacjentów napromienianych na obszar brzucha, ewentualnie miednicy, tu jednak spodziewać się należy raczej biegunek. U pacjentów napromienianych na ww. obszary lekarz prowadzący będzie stosował leczenie zapobiegające lub zmniejszające nudności, biegunki i podrażnienia jelit.

 

7. Czy stracę włosy?

Radioterapia jest działaniem głównie miejscowym, dlatego możliwa jest utrata włosów tylko w okolicy napromienianej. Pacjenci napromieniani z powodu nowotworu płuca mogą stracić niewielką ilość włosów w obrębie klatki piersiowej, pacjenci napromieniani z powodu nowotworu gardła dolnego mogą stracić część zarostu, a pacjenci napromieniani z powodu nowotworu mózgu mogą stracić włosy na owłosionej części głowy.

 

6. Czy napromienianie boli?

Napromienianie nie boli. W trakcie całej terapii może wystąpić ból, jednak nie wynika on z samego napromieniania, ale z podrażnienia i/lub uszkodzenia tkanek. Pojawia się on pod koniec lub ewentualnie w środku leczenia kiedy zdrowe i chore tkanki zaczynają kumulować w sobie energię i dochodzi do ich uszkodzenia. Ból zwykle dotyczy błon śluzowych i skóry oraz ma charakter pieczenia. Lekarz w trakcie napromieniań prowadzi również leczenie przeciwbólowe, jeśli pojawiają się jakieś dolegliwości proszę zgłosić je podczas najbliższej kontroli.

 

5. Dlaczego jednego dnia napromienianie trwa dłużej, innego krócej? Czy otrzymuję różną dawkę?

Różnica ta wynika z reguły z wykonywania weryfikacji ułożenia pacjenta na stole terapeutycznym. Weryfikacja ta robiona jest co kilka napromieniań zgodnie z przyjętym protokołem. Na ogół nie ma potrzeby wykonywać jej codziennie, stąd czas spędzony na aparacie różni się w poszczególne dni. Samo napromienianie trwa zbliżoną ilość czasu, nie ma to jednak żadnego wpływu na podaną dawkę. Nie ma możliwości żeby aparat podał inną dawkę niż zaplanowana, bo sterowany on jest przez system komputerowy, w którym każda frakcja jest dokładnie zaprogramowana. Poza tym sam aparat ma kilka niezależnych systemów zliczających podaną energię, przy jakiejkolwiek niezgodności zabezpieczenie uniemożliwi podania dodatkowej dawki.

 

4. Ile trwa jedno napromienianie?

W zależności od podawanej dawki i rodzaju planu leczenia cały pobyt w pomieszczeniu przyspieszacza trwa od kilkunastu do czterdziestu minut. Dużą część tego czasu zajmuje właściwe ułożenie pacjenta na stole terapeutycznym, część czasu może zajmować kontrola ułożenia za pomocą systemów sprawdzających (IGRT), natomiast czas samego napromienienia to zwykle kilka do kilkunastu minut.

 

3. Słyszałem, że radioterapia jest leczeniem długotrwałym. Ile trwa leczenie?

To prawda, cały cykl radioterapii często jest długotrwały. Proces leczenia radykalnego zwykle trwa kilka tygodni. Czas ten różni się w zależności od lokalizacji, zaawansowania choroby i stanu ogólnego pacjenta. Z reguły najdłuższe plany leczenia dotyczą pacjentów napromienianych na okolicę głowy i szyi oraz prostaty. Leczenie w tych obszarach trwa nawet do 7-8 tygodni. Pacjenci napromieniani paliatywnie otrzymują leczenie większymi dawkami frakcyjnymi i trwa ono krócej. Nierzadko wystarczy jednorazowe napromienienie, czasem trwa ono dłużej, np. tydzień.

 

2. Zostałem zakwalifikowany do napromieniań. Długo czekam na rozpoczęcie leczenia, dlaczego to tyle trwa?

Pacjenci oczekujący na rozpoczęcie napromieniań muszą uzbroić się w cierpliwość. Czas przygotowania planu leczenia 3D to średnio 3-4 tygodnie. Wynika to z ilości pracy do wykonania podczas przygotowywania planu. Każdy pacjent jest inny i musimy dla niego indywidualnie, na wykonanej tomografii do planowania, wyznaczyć obszary do napromieniań, narządy chronione oraz na tej podstawie wymodelować wiązki którymi wprowadzone będą promienie do ciała pacjenta. Wymaga to wielu godzin pracy przez szereg osób oraz wielogodzinnych przeliczeń planu przez system komputerowy do planowania leczenia. Dopiero po akceptacji tak wykonanego planu leczenia możemy zaprosić pacjenta do sprawdzenia planu na symulatorze i rozpoczęcia napromieniań.

1. Co to jest radioterapia?

Radioterapia jest metodą leczenia chorób nowotworowych, która w zależności od rozpoznania i zaawansowania  będzie metodą leczenia radykalnego, uzupełniającego bądź paliatywnego.  Polega ona na wykorzystaniu promieniowania jonizującego do niszczenia komórek nowotworowych. Radioterapię dzielimy na 2 grupy: teleradioterapie czyli radioterapię, gdzie źródło promieniowania jest poza pacjentem (np. napromieniania na przyspieszaczu liniowym) oraz brachyterapię gdzie źródło promieniowania podaje się za pomocą aplikatorów/igieł  bezpośrednio do tkanek bądź jam pacjenta.