ukryj
pokaż

Rejestracja do przychodni:

77 441 6004 - 05

77 441 6007 - 08

Rejestracja: Tomograf / Rezonans:

77 441 6154

e-mail: Mammografia przesiewowa

Home

Wynaczynienie - jedno z możliwych powikłań chemioterapii.

Do powikłań chemioterapii, których boi się każdy pacjent, należą nudności, wymioty, wypadanie włosów, spadek odporności czy brak apetytu.
Czy są jeszcze jakieś objawy, które nie są tak oczywiste a jednak występują?
Tak! Należą do nich powikłania żylne, w postaci przebarwień wzdłuż naczyń krwionośnych, zakrzepicy żylnej oraz wynaczynienia.
Dlaczego powstają?
Są wynikiem drażniącego działania leków przeciwnowotworowych (tzw. chemii) na śródbłonek naczyń krwionośnych.
Co to znaczy?
Oznacza to, że w trakcie wchłaniania leków, oprócz niszczenia komórek nowotworowych, dochodzi do uszkodzenia żył (można nazwać je poparzeniem). Co w efekcie powadzi do tego, że im więcej cykli chemioterapii, tym żyły stają się bardziej kruche i wrażliwe. Coraz trudniej założyć wenflon oraz zwiększa się prawdopodobieństwo wynaczynienia leków.

Co to jest wynaczynienie?

Wynaczynienie jest to przypadkowe, niezamierzone wydostanie się leku poza naczynie żylne do otaczających tkanek lub bezpośrednie ich nacieczenie. Dochodzi do niego w wyniku pęknięcia naczynia żylnego w trakcie podawania leku.
Dlaczego boimy się wynaczynień?
Ponieważ mogą prowadzić do powstania stanów zapalnych, głębokiego uszkodzenia okolicznych tkanek, owrzodzeń i martwicy.

OBJAWY WYNACZYNIENIA:
→ OBRZĘK,
→ BÓL,
→ ZACZERWIENIENIE,
→ STWARDNIENIE,
→ MIEJSCOWE OCIEPLENIE,
→ PIECZENIE,
→ DYSKOMFORT, TKLIWOŚĆ
→ WZDŁUŻ ŻYŁY,
→ PĘCHERZE,


Zdj. 1. Dłoń bezpośrednio po wynaczynieniu cytostatyku .[4]

Wymienione objawy najczęściej występują powyżej miejsca założenia wkłucia (tuż nad górną granicą plastra, którym zabezpieczony jest wenflon).

Co należy zrobić, gdy zaobserwuje się jakikolwiek niepokojący objaw okolicy miejsca wkłucia?

Należy bezwzględnie zgłosić się do pielęgniarki, niezależnie od pory dnia i nocy.
Nawet jeśli do zakończenia podawania leku zostało już niewiele czasu.
Dlaczego?
Ponieważ każda chwila zwłoki powiększa ilość leku wydostającego się poza żyłę. Im większy obszar wynaczynienia tym większe ryzyko powstania silnego stanu zapalnego, owrzodzenia lub martwicy. Gdy wystąpi chociaż jeden niepokojący objaw należy natychmiast powiadomić pielęgniarkę, aby zatrzymała chemię i zmieniła miejsce wkłucia.
Oczekiwanie aż objawy same miną lub zakończy się podaż leku to działanie na własną szkodę!
Tylko szybka reakcja ze strony personelu może zapobiec powstaniu dużych stanów zapalnych, martwicy czy owrzodzenia. Pielęgniarka zatrzyma podawanie leku, razem z lekarzem oceni wielkość  wynaczynienia i podejmie odpowiednie kroki, by nie doszło do powikłań.

Jak dbać o miejsce wkłucia w czasie chemioterapii?

Do zadań pacjenta w czasie chemioterapii powinna należeć troska o wkłucie obwodowe.
Można dbać przestrzegając następujących zasad:
- nie naciągać wężyka kroplówki podłączonego do wkłucia,
- unikać szarpnięć, uderzeń w okolicy założonego wenflonu,
- sprawdzać czy plaster mocujący wkłucie jest suchy i niegdzie się nie odkleja (każdorazowe uszkodzenie plastra należy niezwłocznie zgłosić pielęgniarce),
- kilka razy dziennie kontrolować/oglądnąć okolicę założonego wenflonu (nad górną linią plastra) by upewnić się, że nie występuje obrzęk lub zaczerwienienie.
Przestrzeganie powyższych zasad może zminimalizować ryzyko powstania wynaczynień, a zawsze lepiej zapobiegać niż leczyć.

Powrót do domu ..i co dalej?

Czasami, nawet gdy w trakcie podawania chemioterapii nie doszło do uszkodzenia wkłucia lub wynaczynienia, po kilku dniach od powrotu do domu na rękach pojawiają się czerwone ślady wzdłuż  żyły, na której założony był wenflon.
Dlaczego?
Niestety świadczy to o silnym podrażnieniu żył przez leki i rozwoju stanu zapalnego. Jeśli zaczerwienienie będzie się powiększało i dołączą takie objawy jak: ból, ocieplenie zaczerwienionego miejsca, gorączka, powstanie otwartej rany, należy bezzwłocznie skontaktować się  z lekarzem.
Trzeba pamiętać, że o każdym takim zdarzeniu, nawet niewielkim (pozornie nieistotnym), które samoistnie zniknęło lub zaczęło się goić, powinno się poinformować lekarza przy kolejnym przyjęciu  do szpitala.
Zagojony stan zapalny po chemioterapii często zostawia ciemny ślad wzdłuż żyły, nazywany przez pacjentów „pręgą”, który z czasem powinien wyblaknąć (od kilku tygodni do kilku miesięcy).

Zdj. 2. Obraz naczyń żylnych po podaniu cytostatyków. [4]

Nigdynie doszło u mnie do wynaczynienia ale mam "słabe" żyły i boję się, że prędzej czy później do tego dojdzie, co robić?

Porozmawiaj z personelem na temat swoich obaw. Istnieją alternatywy dla podawania chemioterapii przez wkłucie obwodowe takie jak port naczyniowy. Jest to bezpieczny i wygodny sposób przyjmowania leczenia. Więcej informacji na jego temat uzyskasz pytając personel.

Pamiętaj- w walce z rakiem jesteśmy z Tobą!

Opracowanie:
mgr Ochman Weronika- pielęgniarka Oddziału Onkologii Klinicznej
(Bibliografia dostępna u autorki)