Chemioterapia w leczeniu raka piersi

1. Co to jest chemioterapia ?

Chemioterapia jest metodą leczenia przeciwnowotworowego, która wykorzystuje leki w celu niszczenia komórek nowotworowych. Działanie chemioterapii polega na zatrzymaniu lub zwolnieniu wzrostu komórek nowotworowych. Chemioterapia może również uszkadzać zdrowe komórki

i powodować działania uboczne związane z leczeniem.

2. W jaki sposób decyduje się o zastosowaniu chemioterapii ?

Decyzję o zastosowaniu chemioterapii podejmuje się biorąc pod uwagę zaawansowanie choroby, rodzaj raka piersi (tzw. biologiczny typ określany na podstawie obecności receptorów hormonalnych, białka HER2 i określenia wskaźnika wzrostu komórek nowotworowych), a także uwzględniając inne problemy zdrowotne pacjentki, jej stan ogólny, samopoczucie i preferencje.


3. Jak podaje się chemioterapię ?

Leki stosowane w ramach chemioterapii raka piersi są zwykle podawane dożylnie w postaci krótkiego wstrzyknięcia lub kroplówki. Niektóre leki są stosowane doustnie w postaci tabletek. Leki mogą być podawane w schematach zawierających kilka leków lub pojedynczo. Chemioterapia może być stosowana w oddziale lub ambulatoryjnie w odcinku dziennym, natomiast leki doustne mogą być przyjmowane w domu. Chemioterapia jest stosowana w postaci cykli (kursów). Każdy cykl obejmuje podanie leków oraz okres przerwy, który pozwala na to, aby organizm odtworzył zdrowe komórki. Nieprzewidziane przerwy w chemioterapii nie są właściwe, ale czasami lekarz może zmienić schemat leczenia w zależności od wystąpienia objawów ubocznych. Chemioterapia może być podawana przed lub po zabiegu operacyjnym, czasami łączy się ją z innymi metodami leczenia systemowego.

4. Jakie mogą być powikłania chemioterapii ?

Chemioterapia niszczy szybko rosnące komórki nowotworowe, ale może uszkadzać również normalne komórki, które szybko się dzielą takie jak komórki krwi, komórki cebulek włosów i komórki wyścielające przewód pokarmowy.

  •  - Kiedy lek zmniejsza ilość zdrowych komórek krwi zwiększa się podatność na infekcje. Lekarz regularnie sprawdza liczbę komórek krwi. Jeśli będzie niska może zadecydować o wstrzymaniu chemioterapii na pewien czas lub o zmniejszeniu dawki leku.

  •  - Jeśli chemioterapia spowoduje utratę włosów, odrosną one po zakończeniu leczenia, ale kolor i faktura mogą być inne.

  •  - Chemioterapia może powodować utratę apetytu, mdłości i wymioty, biegunki lub suchość jamy ustnej i warg oraz osłabienie.

  •  - Niektóre leki wykorzystywane w leczeniu raka piersi mogą osłabiać serce. Lekarz może sprawdzać stan serca przed, a czasami trakcie i po zakończeniu leczenia.

  •  - Chemioterapia może upośledzać czynność jajników i wywoływać objawy menopauzy, miesiączki mogą przestać być regularne lub zatrzymać się. Kobiety, które chcą później zajść w ciążę powinny zapytać o sposoby zachowania komórek rozrodczych przed rozpoczęciem chemioterapii.

  •  - Wiele z leków na raka podawanych podczas pierwszego trymestru ciąży uszkadza płód, dlatego przed rozpoczęciem leczenia trzeba porozmawiać z lekarzem o antykoncepcji.


5. Jakie może być samopoczucie w trakcie chemioterapii ?

Oddziaływanie chemioterapii na pacjentów jest różne. Samopoczucie zależy od wielu czynników, m. in. stanu zdrowia przed leczeniem, zaawansowania nowotworu, rodzaju i dawki zastosowanej chemioterapii. Część chorych nie czuje się dobrze podczas leczenia, najczęściej występuje osłabienie i brak apetytu. Czasami warto zapewnić sobie pomoc w przywiezieniu na chemioterapię i odwiezieniu do domu, zaplanować czas na odpoczynek w dniu chemioterapii i w dniu następnym, a także zapewnić pomoc w przygotowaniu posiłków oraz opiece nad dziećmi w dniu chemioterapii i przynajmniej w dniu następnym. Ważne jest przyjmowanie odpowiedniej ilości płynów i dostosowanie, ale nie unikanie aktywności fizycznej.


6.Czy można przyjmować inne leki w trakcie chemioterapii ?

Należy zgłosić lekarzowi lub pielęgniarce o wszystkich lekach na receptę i kupionych bez recepty, które się przyjmuje. Większość do tej pory stosowanych leków zwłaszcza przewlekle można, a nawet trzeba pobierać w trakcie chemioterapii. Preparaty ziołowe można stosować tylko po konsultacji z lekarzem.


7. Czy są jakieś inne możliwości leczenia systemowego poza chemioterapią ?

W leczeniu systemowym raka piersi stosuje się poza chemioterapią także hormonoterapię i leczenie ukierunkowane molekularnie. Hormonoterapia polega na stosowaniu leków o działaniu skierowanym przeciw bodźcom hormonalnym, które powodują powstawanie i wzrost raka piersi. Jeżeli badanie mikroskopowe tkanki guza wykaże, że rak piersi zawiera receptory hormonalne, to wówczas uzasadnione jest zastosowanie hormonoterapii. Pacjenci u których badanie patomorfologiczne wykaże wysoki poziom białka HER2 w komórkach nowotworowych, mogą otrzymać terapię ukierunkowaną. Leczenie ukierunkowane molekularnie (tzw. celowane) polega na hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych przez zablokowanie działania białka HER2.

 

Opracowanie: lek. med. Joanna Hudała-Klecha, onkolog kliniczny, O. Onkologii Klinicznej z O. Dz. OCO